...........माझी वासुगिरी...!




प्रत्येक पुरुषाच्या आयुष्यात "वासुगिरी" ही भानगड थोड्याफार प्रमाणात डोकवतेच... तसही ह्या असल्या भानगडी काय नविन नाय राहील्यात...पण इथे माझी वासुगिरी पुरुषाच्याच नव्हे तर सर्वच प्राण्यांत दिसते...एव्हाना लक्षात आलं असेलच..."आपली घ्राणेंद्रिये(Scent Receptors) 50 हजार प्रकारचे वास लक्षात ठेवु शकतात"...म्हणजेच एकदा का मी पेट्रोलचा वास घेतला की परत ते न बघताही मी सांगु शकतो की हे पेट्रोल आहे...पेट्रोलच नाही तर इतर कुठलाही वास...एखाद्या पदार्थाच्या वासावरुन जशी भूक चाळवते तशी ती सर्वच पदार्थाच्या वासावरुन चाळवेल असही नाही...जस मटणाचा वास...जोपर्यंत तुम्हाला माहीत आहे की कीचनमधे मटन शिजतय तोपर्यंत दहा फेर्या तरी होतातच आम्हा खवय्यांना तर सवयच असते परत परत टोप उघडुन बघायची पण जर समजा एखाद दिवशी अचानक मटनाचा वास आला आणि टोपात बघीतलं तर काळ्या वाट्याण्याची आमटी...च्यायला काय मूड जातो सांगू...शिजताना वास जरी थोडेफार सारखा येत असला तरी किती फरक पडतो जेवणात...



तसच प्राण्यांच्या बाबतीतही... वास ही क्रिया सर्वात जलद आणि तिक्ष्ण असते...डिस्कवरीवरच्या "Animal Science" प्रोग्राममधे दाखवल्याप्रमाणे वास घेण्याच्या बाबतीत अस्वलाच नाक कोणीच धरु शकणार नाही..."काळं जंगली अस्वल 28 ते 30 किलोमीटरवर मेलेल्या प्राण्याचा वास घेत सरळ एका रेषेत तिथे पोहचण्याची क्षमता ठेवतं"...आणि तेच "ध्रुवीय (बर्फात राहणार) अस्वल 3फुट जाडीच्या बर्फाच्या थरावरुन खाली असणार्या सील मास्याचा वास घेवु शकतं"...

ह्याच प्राण्यांच्या वासुगिरीत दूसरा नंबर "ग्रेट व्हाइट शार्क" (मुंबईतली पांढर्या पाकाची मोरी) माश्याचा लागतो...



"कुठेतरी वाचनात आलेल की हैदराबाद मधे पेट्रोल पंपावर काम करणारी एक महिला सुरुवातीला त्या वासाला कंटाळुन सारखी आजारी पडायची पण नंतर सवय झाल्यावर तीला त्या वासाचं ऐवढं व्यसन लागलं की रात्र रात्र तीला झोप लागायची नाय...मग करणार काय म्हणून ह्या बाई घरातले सर्व झोपले की गोमूत्र शिंपडावं तसं पेट्रोल शिंपडायच्या आणि मगच ह्या बयेला झोप लागायची..."

हे वासाच व्यसन म्हणा किंवा त्रास प्रत्येकाला असतोच... काहींना रंगाचा वास आवडतो तर काहींना सिगरेटचा...काहींना कांद्याचा वास जसं डोळ्यात पाणी आणतो तसं तोच कांदा काहींना शुध्दीवर आणतो......लहान असताना मला एका वासाची जाम भिती वाटायची..."दारुच्या!".... हा वास आणि ती लटपट लटपट करणारी माणसं समोर आली की बोलतीच बंद व्हायची... पण आता सवय झालीय..... हा! हा! हा! मी पीत नाय पण काही मित्रांना हा वास हवाहवासा वाटतो कारण हवेत राहण्याचा एकटच बडबड करत राहण्याचा फिल देतो हा वास त्यांच्या मते...;-)

मुंबईत लोकलने नियमित प्रवास करणारे वासु लोकं नुसत्या वासाने ओळखतात गाडी कुठल्या ठेसनात आली ते...हा अनुभवाचा भाग झाला...माझाही तसाच एक अनुभव आहेच...कोकणरेल्वेने मुंबईला जाताना नुसत्या वासावरुन समजायच की रत्नागिरी आलय कारण आजुबाजुला असणार्या मासेप्रक्रीया कारखान्यांतुन येणारा वास तो एक वास आहे तसाच हार्बर चा शिवडी स्थानकात गाडी आली की येणारा सुकटाचा वास...नकोश्या वाटणार्या वासाच्या बाबतीत पुरस्कार प्राप्त मुंबईतलं उपशहर म्हणजे "कुर्ला"...



श्रीलंकेचा right arm fast baller "चमिंडा वास" ह्याला कसं विसरेन...हा ball टाकायला आला की बाबा मुद्दामच म्हणायचे "vaas इलो" की तिकडून आई लगेच "कसलो वास इलो हो" आणि हे ऐकून मी आणि माझी लहान बहीण खिदीखिदी हसायचो...हा चमिंडा वास आता खेळत नाय...



"केस जळाले नाकातले"... तसचं "काही जळलं का" या म्हणी पण आपण वापरत असतोच की...

काही वासाड्यांना काही ठरावीक उंबरटे झिजवायची लयच हौस असते...सई आणि राधिका यांच्या हंटर सिनेमातल्या वासुगिरीविषयी बोलाल तर त्या विषयाचा गाढा अभ्यास नसल्याने उगाचच हात घालण्यात कसली मजा...

त्यामूळे बऱ्याच जणांची तर हेडिंग वाचुनच निराशा झाली असेल!!!



पहीला पाऊस पडताच जो मातीचा वास दरवळतो ना हवेत हा मला नवचैतन्य देतो...

पण मुंबईतल्या डांबरी रस्त्यावरचा पहील्या पावसाचा हा वास जरा वेगळा येतो...त्यात "सिंमेंटच्या मडक्यातनं पाणी पिल्याचा फिल येतो"... पण मला तर मातीच्याच माठातलं पानीच जास्त आवडतं, खरी तहान त्यात भागते माझी!

तस आज "वर्ड वास डे" नाही आहे की नाकाचं हाड वाढलय माझ्या पण एक वास गेला आठवडाभर येवु लागलाय तो म्हणजे नवीमुंबईतल्या राजकारणात सत्ताबदलाचा..."पुढच्या महीनाभरात शिव-वड्याचा खमंग पण खरपूस वास नवीमुंबईतल्या नाक्यानाक्यावर येतो की काय असं वाट्टय!"



तर असो आपल्याला कुठला असा वास आहे जो परत परत घ्यावासा वाटतो?.आणि आपली वासुगिरीची व्याख्या काय?...प्लीज कमेंट मधे टाका... :-)

-सुंदर य. सामंत